Second Conditional – Нөхцөлт өгүүлбэр II

Нөхцөлт өгүүлбэр нь үндсэн 2 хэсгээс бүтдэг:

- Гол өгүүлбэр

- Нөхцөл заасан өгүүлбэр

Энэ төрлийн өгүүлбэрүүдийн илэрхийлдэг гол санаа нь нөхцөл заасан хэсэгт гаргаж байгаа нөхцөл нь биелвэл гол өгүүлбэрт заасан үйлдэл биелэгдэх тухай байдаг. Нөхцөл заасан хэсгийг if гэсэн үгийн тусламжтайгаар илэрхийлдэг.

Хэрэв чи цагтаа ирсэн бол бид нислэгнээсээ хоцрохгүй байх байсан гол өгүүлбэрийн доогуур зурав

If you came on time we would not miss the flight

Нөхцөлт өгүүлбэрийн нөхцөлөөс нь хамаарч бодит ба бодит бус нөхцөлтэй гэж 2 ангилдаг. Мөн илэрхийлж байгаа цагаас нь хамаарч Нэгдүгээр, хоёрдугаар, гуравдугаар төрлийн нөхцөлт өгүүлбэр гэж ангилдаг.

Хоёрдугаар төрлийн нөхцөлт өгүүлбэрийн нөхцөл нь ямагт бодит бус байдаг. Нөхцөл нь ирээдүйд биелэгдэх боломж огт байдаггүй. Бодит бус нөхцөлийг ямагт өнгөрсөн цагаар илэрхийлдэг.

[if + өнгөрсөн цаг][would+үйл үг]

[If ... Simple Past ..., ... would + verb ...]

[... would + verb ... if ... Simple Past ...] нөхцөл заасан өгүүлбэр ба гол өгүүлбэр өмнө хойно байх нь чухал бус.

Жишээ нь:

• If I owned a car, I would drive to work. But I don`t own a car.
• She would travel around the world if she had more money. But she doesn`t have much money.
• I would read more if I didn`t watch so much TV.
• Mary would move to Japan if she spoke Japanese.
• If they worked harder, they would earn more money.
• A: What would you do if you won the lottery?
  B: I would buy a house.
• A: Where would you live if you moved to the U.S.?
  B: I would live in Seattle.

Хэдийгээр эдгээр өгүүлбэрүүдийн үйл үг нь өнгөрсөн цаг дээр хувирсан байгаа боловч илэрхийлж байгаа санаа нь одоо эсвэл ирээдүй цагийг илэрхийлсэн.

If I owned a car, I would drive to work. But I don`t own a car. Энэ өгүүлбэрээс харахад үйл үгнүүд нь өнгөрсөн цаг дээр хувирсан байна.

Хэрвээ надад машин байсан бол би ажил уруугаа машинаар явдаг байх байсан. Гэхдээ надад машин байхгүй - Өгүүлбэрийн илэрхийлж байгаа санаа нь одоо цаг. Учир нь одоо машин байсан бол энэ нөхөр машинаар явах байсан.

I would stay at home if i did not have to work tomorrow - Хэрэв би маргааш ажиллахгүй байсан бол гэртээ байх байсан. : өгүүлбэрийн цагууд өнгөрсөн цаг дээр хувирсан байгаа боловч илэрхийлж байгаа санаа нь ирээдүй цаг байна.

Анхаар! If I were ...

Зөвхөн бодит бус нөхцөл үүсгэн ярьж байгаа тохиолдолд were гэдэг үгийг бүх төлөөний нэртэй хамт хэрэглэж болдог. Гэхдээ was гэдэг үгийг олон тоотой хэрэглэж болохгүй.

Жишээ нь:

• If he were French, he would live in Paris.
• If she were rich, she would buy a yacht.
• I would play basketball if I were taller.
• I would buy that computer if it were cheaper.

First Conditional – Нөхцөлт өгүүлбэр I

Нөхцөлт өгүүлбэр нь үндсэн 2 хэсгээс бүтдэг :

- Гол өгүүлбэр

- Нөхцөл заасан өгүүлбэр

Энэ төрлийн өгүүлбэрүүдийн илэрхийлдэг гол санаа нь нөхцөл заасан хэсэгт гаргаж байгаа нөхцөл нь биелвэл гол өгүүлбэрт заасан үйлдэл биелэгдэх тухай байдаг. Нөхцөл заасан хэсгийг if гэсэн үгийн тусламжтайгаар илэрхийлдэг

Хэрэв чи цагтаа ирвэл бид нислэгнээсээ хоцрохгүй гол өгүүлбэрийн доогуур зурав

If you come on time we will not miss the flight

Нөхцөлт өгүүлбэрийн нөхцөлөөс нь хамаарч бодит ба бодит бус нөхцөлтэй гэж 2 ангилдаг. Мөн илэрхийлж байгаа цагаас нь хамаарч Нэгдүгээр, хоёрдугаар, гуравдугаар төрлийн нөхцөлт өгүүлбэр гэж ангилдаг.

Нэгдүгээр төрлийн нөхцөлт өгүүлбэрийн нөхцөл нь ямагт бодит байдаг. Нөхцөл нь ирээдүйд биелэгдэж болох магадлал байвал тухайн нөхцөлийг бодит гэж үздэг. Бодит нөхцөлийг одоо цагаар илэрхийлдэг. Хэрэв нөхцөл нь бодит бус бол нөхцөл нь ямагт өнгөрсөн цагаар илэрхийлэгддэг ёстой.

[if + одоо цаг][ирээдүй цаг]

If you come on time - нөхцөл заасан хэсэг

we will not miss the flight - гол өгүүлбэр

If I have the money, I will buy this car.
If it`s sunny, we`ll go to the park.
Peter will be sad if Susan leaves.
If you cook dinner, I`ll wash the dishes.

[if /when + одоо цаг][одоо цаг] гэсэн бүтэц байдаг ба энэ нь байнга болдог нөхцөл байдлыг илэрхийлдэг.

• If I go to a friends house for dinner, I usually take a bottle of wine or some flowers.
• When I have a day off from work, I often go to the beach.
• If the weather is nice, she walks to work.
• Jerry helps me with my homework when he has time.
• I read if there is nothing on TV.
• A: What do you do when it rains?
  B: I stay at home.
• A: Where do you stay if you go to Sydney?
  B: I stay with my friends near the harbor.

A: What do you do when it rains?
B: I stay at home. Энэ жишээн дээр харахад нөхдүүд байнга болдог зүйлийн тухай ярьж байна.

А: Та бороо орвол яадаг вэ?

В: Би гэртээ үлддэг

Харин

A: What will you do if it rains?
B: I will stay at home. Энэ жишээн дээр бороо орох гэдэг нь ойрын ирээдүйд болох үйлдэл байгаа тул First Conditional ашигласан байна.

Should

Should

"Should" нь санал зөвлөгөө өгөхөд хэрэглэгддэг ба зарим тохиолдолд үүрэг хариуцлага, ямар нэгэн зүйлийг болох тухай хүлээлтийг илэрхийлж болно

Жишээ нь:

• When you go to Berlin, you should visit the palaces in Potsdam. - Та Берлинд очвол Подстамын ордонд очиж үзсэн дээр : санал
• You should focus more on your family and less on work. - Та ажлаасаа илүү гэр бүлдээ санаа тавьсан нь дээр : зөвлөгөө
• I really should be in the office by 7:00 AM. - Би өглөөний 7 цагт ажил дээрээ байх хэрэгтэй : үүрэг хариуцлага
• By now, they should already be in Dubai. - Одоо тэд аль хэдийн Дубайд очсон байх ёстой : хүлээлт

"Should" ыг Одоо, Өнгөрсөн, ирээдүй цаг дээр хэрэглэх .

Баймж үг	Зөвшөөрсөн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй	Үгүйсгэсэн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй
should Санал зөвлөгөө	1. People with high cholesterol should eat low-fat foods. 2. Frank should have eaten low-fat foods. That might have prevented his heart attack. 3. You really should start eating better.	1. Sarah shouldn`t smoke so much. It`s not good for her health. 2. Sarah shouldn`t have smoked so much. That`s what caused her health problems. 3. Sarah shouldn`t smoke when she visits Martha next week. Martha hates when people smoke in her house.
should Үүрэг хариуцлага	I should be at work before 9:00. We should return the video before the video rental store closes.	үгүйсгэсэн хэлбэр дээр хэрэглэгддэггүй
should ямар нэгэн зүйлийг болох тухай хүлээлт	1. Susan should be in New York by now. 2. Susan should have arrived in New York last week. Let`s call her and see what she is up to. 3. Susan should be in New York by next week. Her new job starts on Monday.	1. Susan shouldn`t be in New York yet. 2. Susan shouldn`t have arrived in New York until yesterday. 3. Susan shouldn`t arrive in New York until next week.

Must – зайлшгүй шаардлага илэрхийлэх

Must

"Must" - ыг ихэвчлэн дараах 3 тохиолдолд өргөн хэрэглэдэг:

- эргэлзээгүй тодорхой байдал

- зайлшгүй шаадлага, хориглох санаа : энэ тохиолдолд зайлшгүй байдлыг илэрхийлэх хамгийн хүчтэй үг юм. хүч нь багасах бол have to, should, ought to гэх мэт үгсийг өөрийн сонголтоор хэрэглэж болно.

- хүчтэй зөвлөгөө

Жишээ:

• This must be the right address! - Энэ зөв хаяг байх ёстой : Эргэлзээгүй тодорхой байдал
  
• Students must pass an entrance examination to study at this school. Энэ сургуульд элсэн орохын тулд оюутнууд заавал элсэлтийн шалгалт өгөх ёстой : зайлшгүй байдал
• You must take some medicine for that cough. Энэ ханиаданд чи заавал эм уух ёстой : хүчтэй зөвлөгөө
  
• Jenny, you must not play in the street! - Женни чи гудамжинд тоглож болохгүй : хориглох

"Must" -ыг Одоо Өнгөрсөн Иррээдүй цаг дээр хэрэглэх

Баймж үг	Зөвшөөрсөн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй	Үгүйсгэсэн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй
must эргэлзээгүй тодорхой байдал	1. That must be Jerry. They said he was tall with bright red hair. 2. That must have been the right restaurant. There are no other restaurants on this street. 3. Ирээдүй цаг дээр хувирдаггүй	1. That must not be Jerry. He is supposed to have red hair. 2. That must not have been the right restaurant. I guess there is another one around here somewhere. 3. Ирээдүй цаг дээр хувирдаггүй
must not хориглосон санаа		You must not swim in that river. It`s full of crocodiles. You must not forget to take your malaria medication while your are in the tropics.
must хүчтэй зөвлөгөө	1. You must take some time off and get some rest. 2. "SHOULD" болж хувирна You should have taken some time off last week to get some rest. 3. "SHOULD" болж хувирна You should take some time off next week to get some rest.	1. You mustn`t drink so much. It`s not good for your health. 2. "SHOULD" болж хувирна You shouldn`t have drunk so much. That caused the accident. 3. "SHOULD" болж хувирна You shouldn`t drink at the party. You are going to be the designated driver.
must зайлшгүй байдал	1. You must have a permit to enter the national park. 2. "HAVE TO" болж хувирна We had to have a permit to enter the park. 3. We must get a permit to enter the park next week.	1. "HAVE TO" болж хувирна We don`t have to get a permit to enter the national park. 2. "HAVE TO" болж хувирна We didn`t have to get a permit to enter the national park. 3. "HAVE TO" болж хувирна We won`t have to get a permit to enter the national park.

Анхаар! : "Must not" vs. "Do not have to" "Must not" - бол хүчтэй хориглосон санаа "Do not have to" - бол ямар нэгэн зүйлийг хийх шаардлагагүй гэсэн санаа илэрхийлдэг Жишээ нь: You must not eat that. Чи үүнийг идэж болохгүй : хориглосон You don`t have to eat that. Чи үүнийг идэх шаардлага байхгүй : хийх хэрэггүй гэсэн санаа.

Ought To

"Ought to" ихэвчлэн зөвлөгөө өгөх санал болгох санаа илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг. Бас таамаглал, магадлал илэрхийлдэг. "Ought not" ("to" - гүйгээр) ямар нэгэн зүйлийг хийхийн эсрэг зөвлөгөө өгөхөд хэрэглэдэг.

Жишээ нь:

• You ought to stop smoking. Та тамхи татахаа больсон нь дээрээ : санал зөвлөгөө
  
• This stock ought to increase in value - Хувьцааны үнэ өсөх магадлалтай байна : магадлал
• Mark ought not drink so much. Марк ингэж их уух хэрэггүй л байгаам даа : ямар нэгэн зүйлийг хийхийн эсрэг зөвлөгөө ("to" хэрэглэхгүй байгааг анхаарна уу)

"Must" -ыг Одоо Өнгөрсөн Иррээдүй цаг дээр хэрэглэх

Баймж үг	Зөвшөөрсөн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй	Үгүйсгэсэн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй
ought to санал зөвлөгөө	1. Margaret ought to exercise more. 2. Margaret ought to have exercised more so she would be better prepared for the marathon. 3. Margaret ought to come to the fitness center with us tonight.	1. Margaret ought not exercise too much. It might cause injury. 2. Margaret ought not have run the marathon. She wasn`t in good shape. 3. Margaret ought not stay at home in front of the TV. She should go to the fitness center with us.
ought to магадал, зөнгөөрөө болж байгаа үйлдэл	1. She ought to have the package by now. 2. She ought to have received the package yesterday. 3. She ought to receive the package tonight.

Анхаар ! "Ought not" "ought to" үгүйсгэсэн хэлбэр дээр хэрэглэгдэхдээ "to" - гүй "ought not" болж хэрэглэгддэг. "Ought not" гэсэн хэллэгийг англичууд их хэрэглэдэг бол америкчууд энэ утга дээр "should not" хэрэглэхийг илүүд үздэг. Жишээ нь: You ought not smoke so much. She ought not take such risks while skiing. They ought not carry so much cash while traveling.

Have To

Дараах санаануудыг илэрхийлдэг:

- Эргэлзээгүй бодит байдал

- Зайлшгүй шаардлага илэрхийлэхэд хэрэглэгддэг ба илэрхийлэх санаагаараа "мust" - аас зөөлөн

- Үүрэн хариуцлага

Жишээ нь:

• This answer has to be correct. Энэ хариулт зөв байх ёстой : эргэлзээгүй бодит байдал
• The soup has to be stirred continuously to prevent burning. Түлэгдүүлэхгүйн тулд энэ шөлийг тасралтгүй хутгаж байх ёстой : шаардлагатай байдал
• They have to leave early. Тэд эрт гарах ёстой : үүрэг хариуцлага

"HAVE TO" -ыг Одоо Өнгөрсөн Иррээдүй цаг дээр хэрэглэх

	Зөвшөөрсөн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй	Үгүйсгэсэн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй
have to эргэлзээгүй тодорхой байдал	1. That has to be Jerry. They said he was tall with bright red hair. 2. That has to have been the right restaurant. There were no other restaurants on the street. 3. байхгүй	1. "MUST" болж хувирна That must not be Jerry. They said he has blond hair, not red hair. 2. "MUST" болж хувирна That must not have been the right restaurant. I guess there was another one around there somewhere. 3. байхгүй
have to шаардлагатай байдал	1. She has to read four books for this literature class. 2. She had to finish the first book before the midterm. 3. She will have to finish the other books before the final exam.	1. She doesn`t have to read "Grapes of Wrath." It`s optional reading for extra credit. 2. She didn`t have to write a critique of "The Scarlet Letter." She had to give a presentation to her class. 3. She won`t have to take any other literature classes. American Literature 101 is the only required course.

Анхаар! : "Do not have to" vs. "Must not" "Do not have to" - ямар нэгэн зүйл хийх шаардлагагүй гэж санал хэлж байна "Must not" - ямар нэгэн зүйл хийхийг хориглох Жишээ нь: You must not eat that. Чи үүнийг идэж болохгүй : хориглосон You don`t have to eat that. Чи үүнийг идэх шаардлага байхгүй : хийх хэрэггүй гэсэн санаа.

Had better

"Had better" ихэвчлэн зөвлөгөө өгөхөд хэрэглэгддэг. зарим тохиолдолд найдлага тавьж байгаа байдал ба хүнд сануулах санаа гаргахад хэрэглэгддэг.

Жишээ нь:

• You had better take your umbrella with you today. - Та өнөөдөр шүхэрээ аваад явсан нь дээр байх аа : зөвлөгөө
• That bus had better get here soon! - Автобус нэг их удалгүй ирмээр юм даа : найдлага тавьж байна
• You had better watch the way you talk to me in the future! - Та дараа нь надтай ярихдаа ямар байдлаар ярьж байгаагаа сайн анхаараарай! : анхааруулж байна.

"Had better" -ыг Одоо Өнгөрсөн Иррээдүй цаг дээр хэрэглэх

	Зөвшөөрөх хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй	Үгүйсгэсэн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй
had better зөвлөгөө	1. "SHOULD" эсвэл "OUGHT TO" болж хувирна People should unplug toasters before they clean them. 2. "SHOULD HAVE" эсвэл "OUGHT TO HAVE" болж хувирна. You should have unplugged the toaster before you tried to clean it. 3. You had better unplug the toaster before you try to clean it.	1. "SHOULD" эсвэл "OUGHT TO" болж хувирна People shouldn`t clean toasters without unplugging them first. 2. "SHOULD HAVE" эсвэл "OUGHT TO HAVE" болж хувирна. You shouldn`t have cleaned the toaster without unplugging it first. 3. You had better not clean the toaster until you unplug it.
had better найдлага тавих, сануулах	The movie had better end soon. They had better be here before we start dinner.	They had better not be late. They had better not forget Tom`s birthday gift.

Would ба өнгөрсөн дэх ирээдүй цаг

Would ба өнгөрсөн дэх ирээдүй цаг

Ерөнхий дөө "Would" гэсэн баймж үг дараах хэлбэрээр хэрэглэгддэг:

- Нөхцөлт өгүүлбэрт

- "will" гэдэг үгийн өнгөрсөн цагийн хэлбэр

- өнгөрсөнд давтан хийдэг байсан үйлдэл

Жишээ нь:

• If he were an actor, he would be in adventure movies. - Хэрэв тэр жүжигчин байсан бол тэр адал явдалт кинонд тоглох байсан : нөхцөлт өгүүлбэр /Second Conditional хичээлийн харна уу/
• I knew that she would be very successful in her career. Тэр эмэгтэй ажил хөдөлмөртөө их амжилт гаргана гэдгийг тэр мэдэж байсан : "will" гэдэг үгийн өнгөрсөн цаг
• When they first met, they would always have picnics on the beach. : Бид анх танилцаж байхдаа дандаа наран шарлагын газар очдог байсан : энэ хэлбэр "used to" гэсэн хэлбэртэй ижил

"Would" -г одоо өнгөрсөн ирээдүй цаг дээр хэрэглэх

Баймж үг	Зөвшөөрсөн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй	Үгүйсгэсэн хэлбэр 1. = Одоо 2. = Өнгөрсөн 3. = Ирээдүй
would нөхцөлт өгүүлбэрт	1. If I were president, I would cut the cost of education. - Хэрэв би ерөнхийлөгч байсан бол боловсролын өртөгийг бууруулах байсан 2. If I had been president, I would have cut the cost of education. - Хэрэв би ерөнхийлөгч байсансан бол боловсролын өртөгийг бууруулчихсан байх байсан 3. If I were elected president next year, I would cut the cost of education. Хэрэв би ирэх жилийн сонгуулиар сонгогдох байсан бол боловсролын өртөгийг бууруулах байсан	1. If I were president, I would not raise taxes. Хэрэв би ерөнхийлөгч байсан бол татварыг нэмэхгүй байх байсан 2. If I had been president, I would not have raised taxes. - Хэрэв би ерөнхийлөгч байсансан бол татварыг нэмэхгүй байх байсан 3. If I were president, I would not sign the tax increase next week. - Хэрэв би ерөнхийлөгч байсан бол ирэх долоо хоногт татварыг нэмэхгүй байх байсан
would "will" -н өнгөрсөн хэлбэр	I said I would help you. - Би чамд туслана гэж хэлсэн шүү дээ /I will help you/ He told me he would be here before 8:00. - Тэр надад 8 цагаас өмнө энд ирнэ гэж хэлсэн /Анх хэлэгдсэн байдал нь : I will be here before 8:00/	I said I wouldn`t help you. He told me he would not be here before 8:00.
would өнгөрсөнд давтан хийдэг байсан зүйл	When I was a kid, I would always go to the beach. - Би хүүхэд байхдаа дандаа наран шарлагын газарт очдлг байсан /I used to go to the beach/ When he was young, he would always do his homework.	When I was a kid, I wouldn`t go into the water by myself. - Би хүүхэд байхдаа ус руу ганцаараа явдаггүй байсан When he got older, he would never do his homework. - Тэр том болоод гэрийн даалгавраа хийхээ больсон

Өнгөрсөн дэх ирээдүй цаг

Ямарваа нэгэн зүйлийг ирээдүйд хийх тухай, ямар нэгэн зүйл ирээдүйд болох тухай өнгөрсөнд ярьж байгаа тохиолдолыг FUTURE IN THE PAST буюу өнгөрсөн дэх ирээдүй цаг гэдэг.

Энгийн ирээдүй цаг дээр "will" гэдэг үгийн илэрхийлдэг санаа "would" гэдэг үгийн тусламжтай тэр чигээрээ гарах ба мөн "going to" -гийн илэрхийлдэг санаа "was going to" гэдэг үгийн тусламжтайгаар тэр чигээрээ гарна.
Жишээ нь:

• I told you he was going to come to the party. - Тэр ирэх гэж байсан гэж би чамд хэлсэн шүү дээ : төлөвлөсөн үйлдэл
  
• I knew Julie would make dinner. Жюли оройн хоол хийнэ гэж би мэдэж байсан : тухайн үед Жюли хоол хийнэ гэж шийдвэр гаргасан.
• Jane said Sam was going to bring his sister with him, but he came alone. - Жейн Самыг эмэгтэй дүүгээ дагуулж ирнэ гэсэн гэж хэлсэн боловч тэр ганцаараа ирсэн : төлөвлөсөн үйлдэл
• I had a feeling that the vacation was going to be a disaster. - Энэ амралт шал утгагүй болно гэдгийг би мэдэрч байсан : ирээдүйд болох зүйлийг урьдчилан хэлсэн.
• He promised he would send a postcard from Egypt. - Тэр Египетээс ил захидал явуулна гэж амласан : өнгөрсөнд нэг мөч дээр ирээдүйд хийх үйлийн тухай шийдвэр гаргасан.